CARTOONES

تمام اتفاقاتی که در پی می آید، واقعی هستند.

تصویری از رنه بلییک در اختیار ندارم. چهره او را ندیده ام، اما رنه بلییک نیز مانند کریستین بوبن و سن فرانچسکو از جمله کسانی است که با ایشان در یک روز به دنیا آمده ام ولی در سالهای مختلف، همدیگر را ملاقات کرده ایم .

رنه بلییک دوست من است، شهیدی گمنام از شهدای بی شمارِ زمین و شاهدی بر ظلم موجودی به نام انسان بر همنوع خود. تصویری از بلییک در اختیار ندارم تا ردِ رنج  را بر شیارهای صورتش ببینم. تصویری از او ندارم تا سکوت را در گلویش و فریاد را در چشم هایش به نظاره بنشینم. اما انگار سالهاست او را می شناسم، دیده ام و در سکوت و رنج و تنهایی، با او بسیار زیسته ام.

بلییک می تواند نام هر شهیدی باشد که بر خاک می افتد. می تواند نام هر کودکی باشد که به دنیا می آید. بلییک در نگاه من مانند همان کودک معصومی است که توان محافظت از خود را ندارد. چنان دست و پا بسته و چنان معصوم که در برابر خشونت جاری و عادی شده دنیا، متحیر و متعجب است.

.....ادامه مطلب را بخوانید

اثر: امیر سقراطی

عکس جدید محصص از پرشین کارتون

«این روزها» چندان حوصله نوشتن ندارم وبیشتر نقاشی می کشم. رنگ و قلم مو و کاردک حس و حالی متفاوت با راپید و خودنویس و جوهر فشنگی دارند وبدیهی است که برای انتقال حس و مفاهیمی متفاوت، ابزار بهتری هستند. اما در «این روزها» و پس از چاپ شدن دو کتاب از آثارم، ترجیح می دهم که تا مدتی به دنبال سوژه و انتقال پیام و مسایلی از این دست نباشم و فقط به فکر هم نشینی رنگ، بافت و فرم باشم و دیگر هیچ. (چه ایرادی دارد؟) اما از شما چه پنهان «این روزها» به سفارش یک ناشر فرهیخته و فرهنگ دوست قرار است  بر روی دو کتاب پژوهشی در زمینه هنرهای تجسمی و به خصوص کاریکاتور کار کنم که این دو کتاب چند ماه وقت، انرژی و هزینه خواهد برد و من در پی یافتن توانی برای رفع بی حوصلگی هستم تا بتوانم علاوه بر نوشتن آن دو کتاب، نوشتن مقالات دوهفته نامه تندیس و فصلنامه خط خطی را هم به سرانجام برسانم. سید امین مویدی مدیر مسئول، صاحب امتیاز واز همه مهمتر رئیس بزرگ وبلاگ فخیم کارتونس، علاوه بر پیگیری مقالات جریده شریفه خط خطی از طرق اس ام اس، تلفن و ابزار ارتباطی دیگر! یک خط درمیان می پرسد که : «پس مطلب برای وبلاگ کارتونس چی شد؟»

باز هم از شما چه پنهان که «این روزها»  که طول و عرض اتاقم را طی می کنم، دائم نگاهم روی قاب عکسی سر می خورد که صاحب عکسش در ایران نیست و تو گویی که من و او علاوه بر همشهری بودن انگار سالهاست که همدیگر را می شناسیم  و انگار سالهاست که سایه به سایه و شانه به شانه، رشت را و کوچه پس کوچه های قدیمی اش با آن دیوارهای سبز شده از خزه و آجر ها وسفالهای نارنجی و آسمان آبی بالای سر را با هم مدام رفته ایم و برگشته ایم و دراین رفتن و برگشتن دل داده ایم به صداهای موزون و شعرهای خوش آهنگ دستفروشان چمارسرا، پیرسرا، ساغریسازان ویا صیقلان. و صاحب آن عکس کسی نیست جز : «اردشیر محصص» که«این روزها» در نیویورک به پاس سالها قلم زدن وقدم زدن (و تو گویی به سر دویدن) در وادی هنر بزرگداشتی برای او برپاست. بی مناسبت ندیدم که درباره استاد محصص چیزی بنویسم  تا ادای دینی مجدد باشد و بامسما اینکه چند روز پیش در میان طرح های پخش و پلا در این سو و آن سو، چشمم به پوستر نمایشگاه اردشیر محصص روشن شد که طراح آن مرتضی ممیز است. «این روزها» که درد، تنهایی و بیماری، جان حوصله را می درد و پاره پاره می کند، بیشتر از همیشه به یاد ممیز می افتم که با درد رفت و به یاد محصص می افتم که با درد نبردی جانانه دارد که چه خوش گفته اند: « درد با مرد هم قافیه است». حیفم آمد که به بهانه یادکردی از بزرگ همشهری ام اردشیر محصص، یادی از مرتضی ممیز نکنم و حیفم آمد که به بهانه دیدن پوستر نمایشگاه محصص ، تعدادی از آثار مرحوم ممیز استاد و بانی رشته گرافیک در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران (1348) را دوباره مرور نکنیم.لطفا ادامه مطلب را کلیک کنید 

                                                   اثر :میخائیل زلاتکوفسکی

  از صدور فرمان مشروطیت در 14 مرداد 1285 خورشیدی تا کنون، نشریات طنز، فکاهی و کاریکاتور فراوانی منتشر شده است. در کتاب طنز سرایان ایران از مشروطه تا انقلاب ( نشریات طنز و فکاهی در تقسیم بندی ادواری تا پس از انقلاب و تا 1370 )، لا اقل 53 عنوان نشریه ثبت شده است¹. در مقاله ای تحقیقی با عنوان مطبوعات طنز ایران از آغاز تا کنون،  که در سالنامه 1371 گل آقا² منتشر شد و در مقاله ای دیگر با عنوان در تکمیل فهرست مطبوعات طنز ایران، که در سالنامه 1372 گل آقا³ به چاپ رسید، "تعداد نشریاتی که به تمام طنز بوده اند و یا طنز یکی از ستون های ثابت آن ها بوده است" ، تا 1371 ، 219 عنوان ذکر شده است⁴.

می دانیم که در دهه چهل خورشیدی موج نوی کاریکاتور ایران به راه افتاد و با دوری جستن از مدل کاریکاتورهای توفیق، مسیر خود را از اقسام کاریکاتور، که در نشریات فکاهی آن زمان چاپ می شد، جدا کرد . کاریکاتوریست های نشریات فکاهی هم به نوبه خود، کاریکاتوریست های موسوم به روشنفکری یا موج نوی کاریکاتور ایران را قبول نداشتند. با نگاهی به آماری که از نشریات فکاهی بر جامانده، درمی یابیم که از شهریور 1320 تا بهمن 1357، ده عنوان نشریه و از بهمن 1357 تا 1370 ، بیست و چهار عنوان نشریه طنز، فکاهی و کاریکاتور در ایران منتشر شده اند⁵. یعنی ( با در نظر گرفتن سال های 1320 تا 1340 ) به طور تقریبی سی و چهار عنوان نشریه منتشر شده اند که همگی بر فکاهه، شوخی، انتقاد و کنایه تاکید داشته اند، اما کاریکاتورهای موسوم به روشنفکری در این نشریات جایی نداشته اند. مشخص است که وقتی این جنس کاریکاتور در این نشریات جایی ندارند، پس مباحث تخصصی پیرامون کاریکاتور به عنوان یک هنر مستقل، پویا و نوگرا و زیر مجموعه هنرهای تجسمی هم جایی برای بحث و مطرح شدن نداشته باشد..........

طرح هایی که اینجا می بینید، کارهایی هستند که سال پیش در دفترچه ای کشیده ام که یاشار صلاحی کاریکاتوریست و طراح طنز اندیش و خوش فکر به من هدیه داده بود. دویست صفحه دفترچه را در دو روز پر کردم. تجربه جالب و دوست داشتنی بود. این طرح ها برای من بیشتر جنبه مطالعاتی در زمینه طراحی داشت که پایه ای برای نقاشی هایم شد که این روزها بیشتر از هر کار دیگری درگیر آن هستم.  کارهایی که اینجا می بینید را به یاشارصلاحی تقدیم می کنم که انگیزه کشیدن این طرح ها را در من بوجود آورد.

کاریکاتور و ضرورت بازنگری در ارتباط با مخاطب

اثر:مسعود ضیایی زردخشویی

... این یک تعریف کلی از کاریکاتور و البته کاریکاتوریست است که در کنار نشان دادن سختی، زشتی، مصیبت، مرارت و امثال اینها، علاوه بر آگاهی و هشدار به روی دیگر زندگی یعنی توجه به خوبی ها و استمرار نیکی ها نیز تاکید می کند.

به همین دلیل است که کاریکاتور در بین دیگر رشته های هنرهای تجسمی بیشتر مورد توجه عامه مردم قرار می گیرد و به همین خاطر است که کاریکاتور نسبت به دیگر هنرها نیاز دارد که زبانی ساده تر و بیانی آشکارتر داشته باشد. بسیاری از هنرهای زیر مجموعه تجسمی الزامی به داشتن پیام و یا مفهوم ندارندو تنها بازتاب درونیات، احساسات و تفکرات هنرمند است، اما کاریکاتور بدون داشتن مفهوم و یا پیام عقیم خواهد بود. انسان و مسائل پیرامون او سوژه اصلی هنر کاریکاتور است و کاریکاتوریست ها در کاریکاتورشان انسان و جایگاه او رامورد مطالعه و پرسشگری قرار می دهند. .....

نگاهی به رابطه گالری و کاریکاتور نمایشگاهی در ایران 

اگر شما هم مانند بسیاری از هنرمندان، هنردوستان و هنرجویان، علاقمند هستید که اتفاقات هنرهای تجسمی را پیگیری کنید، حتما ً بخشی از وقتتان  در هفته را به دیدن نمایشگاه ها و سر زدن به گالری ها اختصاص می دهید. بدیهی است که بعد از دیدن هرنمایشگاهی، بخشی از آثار نظر شما را جلب می کند و یا تعدادی از آثار از نظر شما دارای مولفه های یک اثر هنری مطلوب نخواهد بود. به هر حال شما بر حسب عادت یا علاقه به دیدن نمایشگاه هنرمندی که آثارش را دوست دارید و یا گالری که فعالیتهای مداومش را پیگیری می کنید رفته اید.

آشکار است که دیده شدن، تمام مقصود هنرمند از برگزاری نمایشگاه نیست، بلکه به غیراز دیده شدن اثر هنری در گالری، بخش دیگر مورد توجه هنرمند فروش اثرش است و گالری مانند یک بنگاه هنری در زمینه ارائه خدمات به هنرمند نقش ایفا می کند .

علاوه بر این که اثر هنری در گالری هم دیده و هم فروخته می شود، عرضه اثر هنری در گالری ها این امکان را به ما می دهد که با بخشی ازکوشش،  جنب و جوش و  فعالیتهای هنرمندان هنرهای تجسمی در زمینه نقاشی، تصویرگری، مجسمه سازی، مینیاتور، طراحی و حتی پوستر در طی یک سال گذشته آشنا شویم و حتی دست به نتیجه گیری کمیتی در زمینه هنرهای تجسمی کشور بزنیم.

اگر یک بار دیگربه هنرهای اشاره شده در بالا نگاه کنید و یا در حافظه خود به نمایشگاه هایی که رفته اید رجوع کنید، متوجه خواهید شد که نام کاریکاتور در بین این هنرها دیده نمی شود. با اینکه در کاریکاتور دسته بندی به نام کاریکاتور نمایشگاهی وجود دارد، اما این هنر چه از نظر دیده شدن و چه از نظر فروش اثر هنری در عرصه ای به نام گالری غایب است. .....

در تاریخ 24 فروردین در همین وبلاگ مقاله ای از من با نام « کاریکاتور معاصر نمایشگاهی و گریز از هویت » منتشر شد که همزمان در هفته نامه تندیس نیز چاپ شده بود. به همراه آن مقاله تعدادی از کاریکاتورهای روی جلد کتاب جمعه منتشر شد که اکنون و در این مجال تعداد دیگری از آثار این هفته نامه را با هم می بینیم

برای دیدن این آثار ارزشمند ادامه مطلب را کلیک کنید

در اواسط دهه هفتاد خورشیدی مجادله ای در نشریات تخصصی کاریکاتور در گرفت که درآن تعدادی از کاریکاتوریست های جایزه بگیر، انگشت اتهام را به سمت تعداد محدودی از کاریکاتوریست های فعال و قدیمی نشانه رفتند که چرا این تعداد محدود و معدود، تاکنون شرکت در جشنواره های جهانی را حق انحصاری خود دانسته و مقررات و فرم این مسابقات را در اختیار دیگران قرار نمی دادند و نمی گذاشتند که دیگران نیز بخت خود را درعرصه جهانی مورد آزمایش و محک قرار دهند. در آن روزها، چند سالی بود که به لطف انتشار نشریه کیهان کاریکاتور، فرم و مقررات جشنواره های جهانی در اختیار همگان قرار می گرفت. هنوز دوم خرداد اتفاق نیفتاده بود و نشریات کمتر به کاریکاتور اهمیت می دادند و با اینکه برخی از روزنامه های کشور دارای ستون های مستقل کاریکاتور بودند، اما کاریکاتور از منزلت و جایگاه رسانه ای خود دور بود و در بیشتر اوقات برای تزئین صفحات و یا پر کردن فضای خالی مقالات استفاده می شد.

اثر :امیر سقراطی

اثر :علی هاشمی شهرکی

نوروز دگربار از راه می رسد و این روزگار نو، فرصت خوبی برای مهر ورزیدن است. مهلتی دوباره برای مهربان شدن است. گرما و نوری که در این روزهای نو شدن طبیعت وجود دارد یادمان می آورد که نوری باشیم مهربان و گرم و صمیمی بر قلب هایی که مهر و عشق را فراموش کرده اند و یا از آن بی نصیب بوده اند. به راستی کاریکاتورها، طرح ها و رنگ هایمان تا چه حد امید، عشق، شور و مهربانی را به دیگران هدیه می دهند؟

خیلی وقت ها باید از کشیدن کاریکاتور دست بر داریم و سر ها را بالا بگیریم و به اطراف با تمام حواس بنگریم، صدا ها را بشنویم و بوهای خوش را استشمام کنیم. نور و گرما را کشف کنیم و این زیبایی ها را منتشر کنیم. انتشار این مهر و پاکی و خوبی فقط در یک اثر هنری متجلی نمی شود، گاهی اوقات دامنه انتشار یک لبخند، یک صدای خوش، یک نگاه مهربان، یا یک جمله مثل دوستت دارم از هزار کاریکاتور، پوستر، نقاشی و... فراتر می رود. جهان پر از انرژی های مثبت و منفی است ، بر این انرژی های مثبت بیافزاییم و از وسعت گسترده انرژی های منفی بکاهیم.  گاهی این نور منم، پنجره ات را باز کن...

نوروز دگربار از راه می رسد، این فرصت خوب برای مهرورزیدن را از خود و دیگران دریغ نکنیم. جهان برای بهتر شدن نیاز به هنر دارد، ولی پیش از آن نیاز به هنرمندانی دارد که انسانیت را می شناسند و به مفاهیم عمیق انسانی احترام می گذارند و برای بهتر شدن این دنیا تلاشی مومنانه می کنند. برای دریافتن خوبی ها و درک زیبایی های زندگی گامی فراتر برداریم...گاهی این نور منم، پنجره ات را باز کن..

ماه اسفند و پیشنهادی به نام جشن سالیانه کاریکاتور ایران

نوشته:سید امیر سقراطی چاپ شده در شماره یکصد وبیست مجله تندیس